Onorthodoxe sanering

Bij sanering van vuilstorten wordt vaak gekozen voor isolatie en afdekking met een leeflaag. De leeflaag wordt vervolgens beplant met bomen en struiken. Maar een dergelijke standaard-oplossing draagt niet altijd bij aan de kwaliteit van het landschap. In de Volgermeerpolder is gekozen voor een heel andere benadering.

In het hart van ‘Waterland’, een eeuwenoud veenlandschap ten noorden van Amsterdam, ligt de Vogelmeerpolder. Met zijn 100 ha was dit het grootste stortplaats voor chemisch afval in Nederland. De grond bestaat uit een giftige mix van dioxines, PAH’s en zware metalen. Er is jarenlang gediscussieerd over de sanering en de bestemming. Uiteindelijk is besloten dat de Vogelmeer een groene publieke ruimte moet worden. Vista heeft hiervoor het inrichtingsplan ontworpen.

Omdat afgraven onuitvoerbaar bleek, wordt het chemisch afval geïsoleerd en de bovengrond afgedekt met een waterdichte folie. Hiervoor is een speciale techniek ontwikkeld. Bijzonder is dat het gebied grotendeels wordt afgedekt met een laag water. Het regenwater dat naar beneden komt wordt daartoe vastgehouden binnen een netwerk van dijken. Om overal op de golvende ondergrond voldoende waterdiepte te krijgen, heeft het dijkennetwerk een labyrinth-achtige structuur. Dit leidt tot een wonderbaarlijk sawalandschap met verschillende waterniveaus. Een plastic laag van 2 mm dik voorkomt dat het water wegsijpelt in de ondergrond. Het overschot aan regenwater wordt verzameld in een apart bassin voor hergebruik in droge perioden. In het midden van het gebied staat de centrale waterpomp als een bijzonder landmark.

De waterbekkens in het sawalandschap zullen geleidelijk dichtgroeien met veenmos (Sphagnum). Dit proces van veenvorming is typisch voor het Waterlandse landschap en heeft een hoge ecologische waarde. Bovendien wordt zo CO2 vastgelegd en het water gezuiverd. De vegetatieontwikkeling zal nauwkeurig worden gevolgd, omdat hier lessen voor andere wetlands uit geleerd kunnen worden.

Het voortdurende wisselende landschapsbeeld is ook aantrekkelijk voor de recreatie. Via de paden op de dijken kunnen wandelaars door de dynamische waterwereld zwerven. Bij de centrale waterpomp komt een publiek informatiepunt. Een hogere rand wordt omgevormd tot een speelveld met een weids uitzicht op de omgeving.

Het nieuwe natuur- en recreatiegebied kan gezien worden als de inversie van een Hollandse polder. Het watersysteem wordt als het ware opgetild uit het landschap. Dit als een stillen verwijzing naar de verstoorde aarde eronder.